Gards og Ættesoga

SKOGEN

Publisert

Frå OS SOGA III side 478 – 483

56. SKOGEN 

Gardsnamnet Skogen tyder beint fram Skoga-garden, garden som vart bygd inne i skogen.  Skrivenamnet Garvik kjem av viki der garden vart lagt, gardviki, der skiftegjerdet millom Kuven og Ulven kom ned til Storevatnet.  Eidet millom Storevatnet og Vindalsvatnet var kalla Skogseidet. 

Uttale: Sko’gen.  

Skrivemåtar: Schaigen (1657), Gahrvig (1660), Garvig (1663), Gardvik, Skogen (1720). 

Garden ligg under lidi på austsida av Skogafjellet ved ei vik av Storevatnet (Hetleflåtvatnet).  Garden er truleg frå tidi ikring 1300, men vart liggjande øyde etter mannadauden og vart teken uppatt frå Ulven ikr. 1650.  Garden var Lyseklostergard likeins som Ulven tilldess han vart kjøpt av brukaren i 1874. 

Or gamle matriklar og teljingar
1668: Saar 1 tdr. korn, afler 3 tdr., paalagt at plante homblehagge sampt at røde og forbedre gaarden, ehr god brendeskoug till, bruker kullbrenden.  
1723: Ingen sætter, skoug til huusfornødenhed og brendefang, ingen qvern eller fiskerie, aarvand og tungvunden.  Haver ingen næring uden sin gaards aufl.  
1865: Har 4 maal dyrket ager og eng, deraf 1 maal godt, 2 middels og 1 slet, har 34 maal naturlig england, deraf 5 godt, 15 middels og 14 slet, 4 maal england kan dyrkes.  Har skog til husbrug og sælger furu og birk for 3 spd. aarlig, føder 1 ungnød ved lyng, er letbrugt og almindelig drevet.  

Busetnad og buskap. 

Hus-Menne-Hes-Stor-Sma-Gjei-Svin.UtsådUtsåd
lydar.skje.tar.fe.ler.ter.korn.poteter.
1657   6     
16681 16   1tun 
17231 151  1,5» 
180016       
1835211176415»4tun.
18652111725214tun.5tun.
19003202818 44hl.18hl.
192062731220 26mål5,5mål
193073121245 11,5»3,5»
1939  1810   »3»


SKOGEN 1. 

Torstein Skogen er fyrste mannen som me finn nemnd her.  Han var brukar i 1657, og ved krøterteljingi det året hadde han 4 kjyr og 2 ungbeist på båsen.  Det er mykje truleg at Torstein er mannen som hev rydja garden frå nytt av, men den store buskapen i fjoset hans 1657 tyder på, at han hev havt bruket i fleire år fyrr den tidi.  Når han ikkje fyrr er nemnd i skattelistone, so kjem det truleg av at han var skattefri som rudningsmann. 

Hans Jensson ytre Moberg, f. ikr. 1627, vart brukar i 1658.  Han vart då gift med ei som heitte Gjertrud, og etter alt å døma var ho dotter åt Torstein.  Då Gjertrud døydde, gifte Hans seg att med ei som heitte Benta, f. ikr. 1638.  Kvar ho var frå, veit me ikkje.  Av borni kjenner me: Jens, f. 1658, g. 1689 Anna Ols dtr., s. Nordstraumen 1, Lars, f. 1661, var gift, men måtte ut som soldat i ufreden 1709 – 18 og kom ikkje att, Knut, f. 1663, s. n., Anna, f. ikr. 1666, g. 1688 Nils Åsen, s. Å 1, Ola, f. 1669, Brita d. e., f. 1671, g. 1712 Nils indre Moberg, s. i. M. 2, Brita d. y., f. 1674, d. ug., Elsa, f. 1677, d. ung.  Hans var fatig og skattefri dei fyrste åri, men han arbeidde seg fram etterkvart og greidde seg tolleg godt tilslutt.  Han døydde ikr. 1695 og Benta i 1711. 

Knut Hansson Skogen, f. 1663, bygsla bruket etter faren då han døydde.  G. 1694 Marta Johannes dtr. Lien, f. ikr. 1660.  Dei fekk 9 born, men berre 3 av dei vaks upp: Helga, f. 1699, g. 1727 Johannes Storum, s. S. 3, Johannes, f. 1702, g. b. Bergen, Eivind, f. 1708.  Knut var ein drivande kar og greidde seg tolleg godt.  Han døydde i 1719 og kona i 1741. 

Ola Bårdson Kuven, f. 1695, bygsla bruket då Knut døydde.  G. 1721 Anna Nils dtr. ytre Moberg, f. 1689.  Born: Bård, f. 1722, g. 1746 Kari Kuven, s. K. 2, Brita, f. 1726, s. n., Knut, f. 1730, d. ug. 1753.  Ola vart teken til soldat og måtte vera med i ufreden 1719.  Same året enda ufreden, og Ola kom heilskinna heimatt.  Han sat godt i det.  Anna døydde i 1751, og tvo år etter gifte Ola seg att med ekkja Katrina Jens dtr. Hauge, f. ikr. 1688.  Ola let då bruket frå seg til versonen og flutte sjølv til Hauge, s. H. 2, der ein finn meir um han.  

Johannes Monsson Stranden frå Fusa, f. 1726, vart i 1751 gift med Brita Ols dtr. Skogen, f. 1726, og fekk bygsla bruket etter verfaren då han flutte til Hauge.  Johannes vart utskriven til hertenesta, men då han fekk skade i ryggen, vart han overflutt til «reserven».  Han var 63 turnar høg og sterkbygd.  Johannes var ein dugande spelemann og spela jamt i brudlaup, både i og utanfyre Osbygdi.  Men han var ikkje «autorisert spillemand», som Hans Gjøn og Johannes Øvredal då var det, og dei «autoriserte» melde Johannes Skogen for ulovleg speling.  Soleis måtte Johannes for retten i 1757 då han hadde vore spelemann i eit brudlaup på Hjelle, og likeins tvo år etter avdi han hadde spela i eit brudlaup på Skjelåen.  Johannes vart ikkje rik av spelingi.  Det gjekk ut for han i Skogen, og i 1765 måtte han lata bruket frå seg.  Han flutte då til Osøyri, s. O. 1, der ein finn meir um han og huslyden hans. 

Ola Kristenson Gåssand, f. 1741, bygsla bruket då Johannes flutte burt.  G. I 1765 Eli Johannes dtr. Borgen, f. 1738, d. 1818, g. II 1822 Anna Johannes dtr. Tveit, f. 1770.  På 11 år fekk Ola og Eli 12 born, (det er truleg rekord i Osbygdi), og av dei vaks 9 upp: Kristi, f. 1766, g. 1815 Nils Lunden, s. L. 3, Marta, f. 1767, g. 1802 Torkjell Skjeie, s. S. 3, Johannes (tvilling), f. 1769, g. 1796 Brita Sanden, s. S. 1, Mari, f. 1769, d. ug. 1838, Kristen, f. 1770, ug., b. Bergen, Lars, f. 1771, g. 1806 Ragnhild Lars dtr., s. Ulven 5, Hans, f. 1773, g. 1801 Marta ytre Moberg, s. Ulven 4, Eli, f. 1775, g. 1800 Nils Bø, s. Bø 6, Ola, f. 1777, s. n.  Dei hadde ogso ein fosterson, Ola Rasmusson, f. i Bergen 1791, s. br. 2.  Ola var velstandsmann og ein av dei likaste bøndene i bygdi.  Han døydde i 1825 og siste kona i 1842. 

Ola Olson Skogen, f. 1777, bygsla farsbruket i 1811.  G. 1810 Brita Lars dtr. Hetleflåten, f. 1785.  Born: Ola, f. 1817, g. 1844 Olina Tveit, s. Kuven 9, Ingjerd, f. 1819, g. 1846 Peder Ulven, s. U. 9, Lars, f. 1822, g. 1850 Brita Pauls dtr. Sælen, b. Rød i Fana, s. F. B. 619, Kristen, f. 1825, s. n., Peder, f. 1828, ug.  Tvo born døydde unge.  Ola dreiv med fiske og anna arbeid.  I 1800 vart han utskriven til hertenesta og var ute i ufreden 1808 – 10.  I 1817 var han på fiskebåt i vårsildfisket saman med Ola Tøsdal, Steffen Hetleflåt og Nils Hjelle, då dei berga 4 mann frå Hålandsdalen og fekk påskyning for det.  Ola døydde i 1856 og kona i 1852. 

Kristen Olson Skogen, f. 1825, bygsla bruket etter faren i 1851 og kjøpte det i 1874 for 470 spd.  G. 1849 lngeleiv Ols dtr. Mobergslien, f. 1826.  Born: Brita d. e., f. 1850, g. 1876 Jakob Hetleflåten, s. H. 1, Ola, f. 1851, s. n., Anna f. 1854, g. 1886 Johan Kuven, s. K. 5, Eli, f. 1858, g. 1881 Annanias indre Moberg, s. i. M. 6, Lars, f. 1861, verksarbeidar, g. 1885 Lydia Maria Larsen, b. Laksevåg, Olai, f. 1864, brandkonstabel, g. b. Bergen, Brita d. y., f. 1868, g. Hans Åsen, s. Å 2, Johannes, f. 1873, byggmeistar, g. b. Nesttun i Fana.  Tvo born døydde unge.  Kristen var trearbeidar, og han var ogso ein dugande kjøkmeistar.  Han døydde i 1898 og kona i 1915. 

Ola Kristenson Skogen, f. 1851, vart brukar etter faren og kjøpte bruket i 1881.  G. 1879 Anna Hans dtr. ytre Drange, f. 1856.  Born: Hans, f. 1880, s. n., Engjel, f. 1882, sjømann, Kari, f. 1884, g. b. Bergen, Kristina, f. 1888, hushjelp, d. ug. 1938, Inga, f. 1891, i Amerika, Kristen, f. 1893, sjømann, kom burt på sjøen i 1920, Brita, f. 1898, g. 1922 Nils Sture, b. Bergen.  Tvo born døydde i ung alder.  Ola dreiv trearbeid og krøterhandel attåt gardsbruket.  Han døydde i 1924 og kona i 1927. 

Hans Olson Skogen, f. 1880, skøytte bruket etter faren i 1904.  G. 1907 Johanna Johans dtr. Hagen frå Vik i Sogn, f. 1880.  Born: Borghild, f. 1908, hushjelp, Olav, f. 1911, s. n., Astrid, f. 1911, Johan, f. 1912, trearbeidar, g. 1935 Kristina Maria Hisdal frå Samnanger (born: Bjørg, f. 1936), Haldis, f. 1921.  Hans var trearbeidar og bygningsmann.  Han døydde i 1932. 
Ekkja Johanna Johans dtr. hadde so bruket nokre år. 

Olav Hansson Skogen, f. 1911, vart brukar etter mori.  G. 1933 Solveig Karls dtr. Totland frå Tysnes, f. 1910.  Born: Hans, f. 1934, Magne, f. 1936.  Olav er trearbeidar. 


SKOGEN 2 (Grindstølen). 

Peder Bergeson ytre Haugland, f. p. Fet i Kvinnherad 1791, festa eit jordstykke «Grindstølen» og busette seg her i 1828.  G. 1820 Magdela Ols dtr. Os, f. ikr. 1797.  Ho var dotter åt paktaren på prestegarden, s. Os 1.  Peder dreiv med fiske og ymse trearbeid.  Magdela døydde i 1837, og Peder flutte då til Spansteigen i Hegglandsdalen, s. S. 1, der ein finn meir um han og huslyden hans.  

Ola Rasmusson Skogen, f. i Bergen 1791, festa bruket då Peder flutte burt.  Han kjøpte husi på bruket av Peder for 9 spd., som han lånte av Krüger på Skjørsand.  Ola var uppfostra hjå Ola Kristenson Skogen, s. br. 1.  G. 1838 Sesilia Nils dtr. Bø, f. 1798.  Born: Nils, f. 1838, bøkkar, d. ug. 1872.  Ein gut døydde tidleg.  Ola var laggar og korgmakar.  Han døydde i 1868 og kona i 1879.  Bruket vart serskilt skyldsett i 1873, og det vart kjøpt av brukaren på Hetleflåten, som ogso hadde gamallt feste på det, s. H. 2.  Seinare hev det høyrt saman med bruket på Hetleflåten, s. d. 


SKOGEN 3 (Nymark). 

Nils Pederson Ulven, f. 1857, kjøpte i 1894 eit stykke av Skogen og bygde her.  G. 1884 Olina Ols dtr. ytre Moberg, f. 1863.  Born: Peder, f. 1886, s. n., Anna, f. 1887, hushjelp.  Nils var snikkar og bygningsmann, og reiste i sine yngre år på Nordlandsfiske.  Han døydde i 1937. 

Peder Nilsson Nymark, f. 1886, skøytte bruket etter faren i 1921.  G. 1911 Johanna Anders dtr. Bjorøy frå Fjell, f. 1887.  Born: Maria, f. 1912, g. 1940 bileigar W. Gullaksen, b. Bergen, Olina, f. 1913, g. I 1934 støypar Reidar Johan Thomsen, g. II 1940 salsjef H. C. Hansen, b. Bergen, Petra, f. 1914, hushjelp, Laura, f. 1916, syerske, b. Bergen, Nils, f. 1917, trearbeidar, Anna, f. 1920, hushjelp, Andreas, f. 1926.  Peder hev vore banevaktar ved Osbanen. 


SKOGEN 4 (Nygaard). 

Bertin Olson Ulven, f. 1875, kjøpte eit jordstykke av br. 1 i 1899 og busette seg her.  G. 1893 Marta Eivinds dtr. ytre Moberg, f. 1867.  Born: Ola, f. 1893, g. 1913 Dortea Stang, s. Ulven 10, Ingvald, f. 1895, s. n., Karl, f. 1897, g. 1923 Hilda Ols dtr. Haugne frå Beiarn, b. Oslo, Birgit, f. 1903, b. Laksevåg, Gunvald, f. 1905, gardsarbeidar.  Ein gut døydde ung.  Bertin var murar og steinarbeidar.  I 1912 var han på vegarbeid i Masfjorden og døydde der ved eit ulukkeshende. 
Ekkja Marta Eivinds dtr. hadde so bruket nokre år, Ho døydde i 1923. 

Ingvald Bertinson Nygård, f. 1895, skøytte bruket etter mori i 1917.  G. 1917 Marta Mons dtr. Lunde, f. 1892.  Born: Borghild, f. 1917, fabrikkarbeidar, Bertin, f. 1919, trearbeidar, Magda, f. 1921, fabrikkarbeidar, Målfrid, f. 1924, Anna, f. 1927, Inger, f. 1932, Tordis, f. 1934.  Ingvald gjorde i fleire år tenesta ved Osbanen og arbeidde so ei tid i Odda.  I dei siste åri hev han vore telefonarbeidar og drive anna yrke.